Waarom ik geen melkproducten gebruik
hierisiris

Waarom je roomboter en kaas wel mag hebben met een lactose intolerantie en de echte vraag die je jezelf moet stellen is of dat je het wel in je mond wíl stoppen

Ik ben geboren met een lactose-intolerantie en heb me daardoor van kleins af aan verdiept in plantaardige producten. Wat ik lange tijd niet heb geweten is dat je (harde) kaas en roomboter gewoon kunt eten als je een lactose-intolerantie hebt. In deze blog vertel ik je waarom dat mag en waarom ik ervoor kies om, ook al zou ik het mogen, géén kaas te eten.

Koemelk is geschikt voor kalfjes

Wat is een lactose intolerantie nou precies?

Melk bevat veel (melk) suiker. Dit melksuiker, lactose genoemd, moet door het enzym lactase worden afgebroken. Lactose-intolerant betekent dat je het melksuiker lactose niet goed kunt verteren. Je lichaam maakt daar dan niet voldoende van het verteringsenzym lactase voor aan. Met andere woorden; je krijgt meer lactose binnen dan dat je kunt verteren. De ernst van de klachten hangt af van de hoeveelheid lactase die je kunt aanmaken in verhouding tot de lactose die je binnenkrijgt. De klachten verschillen daardoor per persoon.

Bij een lactose-intolerantie horen de volgende symptomen:

  • een opgeblazen gevoel
  •  buikpijn en krampen
  • diarree en hevige gasvorming in de darm.

Een intolerantie geeft in principe alleen klachten in het maag en darmkanaal. Al is het wel zo dat als het maag- en darmkanaal slecht werkt daar ook weer andere klachten uit voort kunnen komen, zoals eczeem of extreme vermoeidheid. Deze klachten treden echter niet accuut op, zoals bij een voedselallergie. Een lactose-intolerantie verstoort de darmwerking en ook dit maakt de kans op ziekten groter. Voor mensen met een lactose-intolerantie is het dus daadwerkelijk schadelijk om zuivelproducten binnen te krijgen.

Hoe ouder je wordt, hoe minder goed je lichaam lactase aanmaakt. Dit is een heel natuurlijk proces, als baby heb je immers lactase nodig om moedermelk te kunnen verteren, maar als kind en volwassene niet meer.

Je kunt ook lactose-intolerant zijn zonder dit te weten. De klachten variëren per persoon van nauwelijks merkbaar tot ernstig, afhankelijk van de hoeveelheid lactase die de persoon aanmaakt. De één krijgt klachten bij een zeer kleine hoeveelheid lactose, terwijl de andere het pas merkt bij inname van een grote hoeveelheid. Mensen die lichtere klachten hebben, weten vaak niet dat ze een lactose-intolerantie hebben en merken dit pas als ze een lactosevrij dieet proberen. Ze voelen zich dan veel beter.

In de meeste gevallen is lactose-intolerantie blijvend. In een uitzonderlijke situatie kan een tijdelijk aangetaste darmwand door een medische reden later weer herstellen. Lactase wordt namelijk aangemaakt in de darmwand. Geschat wordt dat er tussen de één en twee miljoen mensen in Nederland lactose-intolerant zijn. De werkelijke aantallen liggen hoger, aangezien veel mensen niet weten dat ze lactose-intolerant zijn.

Dit is het verschil tussen een allergie en een intolerantie

Als je een voedselallergie hebt, reageert je afweersysteem op de eiwitten die in voeding zitten. Hierdoor ontstaat er een allergische reactie. Mensen die ernstig allergisch zijn kunnen al op het kleinste beetje eiwit reageren. Dit eiwit is het allergeen. Bij melkallergie is er sprake van een allergische reactie op het melkeiwit caseïne. Dit heeft dus niets met lactose of het verteringsenzym lactase te maken.
Bij een intolerantie reageert je afweersysteem niet allergisch op een voedingsstof. Het afweersysteem zelf speelt nauwelijks of geen rol. Het is een reactie van het immuunsysteem dat op de voedingsstof reageert. Bij melk is dat dus de voedingsstof caseïne. Het lichaam ziet dit eiwit als ‘vijandig’ en reageert daar op. Je kunt dus last hebben van melk zonder lactose-intolerant te zijn omdat je lichaam reageert op het melkeiwit caseïne en niet op lactose (melksuiker) of lactase (verteringsenzym om lactose af te breken).

Een belangrijk verschil tussen een allergie en een intolerantie zit in de snelheid van de reactie. Bij een allergische reactie kunnen de klachten snel optreden en heftig verlopen. Binnen enkele minuten tot een uur na het eten van het voedingsmiddel treedt de allergische reactie op. Niet-allergische reacties treden meestal maximaal binnen 48 uur op. Een allergie heeft te maken met ons immuunsysteem en kan milde maar ook ernstige symptomen geven. Een intolerantie geeft vaak een onprettig gevoel maar over het algemeen geen ernstige problemen en er is niet direct een lichamelijke reactie. Helaas zijn er bij intolerantie vaak vage klachten waardoor het moeilijk kan zijn om een intolerantie vast te stellen.

De klachten bij allergieën kunnen sterk variëren. Hieronder leg ik de verschillende klachten uit.

  • Huidklachten: galbulten, roodheid, jeuk, eczeem;
  • Oogklachten: rode ogen, jeuk, tranen;
  • Luchtwegklachten: verstopte neus, snotteren, niezen, benauwdheid, piepende ademhaling, astma;
  • Maagdarmkanaal: buikpijn, misselijkheid, overgeven, obstipatie, diarree;
  • Hart en vaatklachten: duizeligheid, zweten, lage bloeddruk;
  • Zwelling: zwelling van het gelaat en keel

Dit alles kan uitmonden in een levensbedreigende anafylaxie. Als er twee van de bovengenoemde orgaansystemen ‘werken’, dan is er kans op anafylaxie. Er moet dan snel gehandeld worden met een EpiPen / adrenaline-shot, gevolgd door medische hulp.

Waarom kaas en roomboter wel mag

Ook al heb je een lactose-intolerantie, zelfs dan kun je vaak toch kaas en roomboter eten. Dat komt omdat de lactose in deze producten door de bereidingswijze verdwijnt. Het volledig uitsluiten van lactose in kaas en roomboter kan niet gegarandeerd worden. Er kunnen nog sporen aanwezig zijn. Mocht je heel erg gevoelig zijn voor lactose dan is het een kwestie van uitproberen of je kaas en roomboter kunt verdragen of niet.

Over het algemeen bevatten oudere, langer gerijpte kazen minder lactose dan jonge kazen. Zo zal camembert bijvoorbeeld minder lactose bevatten dan ricotta. Hetzelfde geldt voor harde en zachte kazen. De hoeveelheid lactose in harde kazen ligt meestal een stuk lager dan in zachte kazen.

Als je een lactose-intolerantie hebt zou het dus mogelijk kunnen zijn dat je Hollandse en buitenlandse harde en halfharde kazen gewoon kunt eten. Alleen bij de zachte (wei)kazen zoals Ricotta, Hüttenkäse, Mozzarella etc. is het oppassen. Het lactose gehalte in deze kazen ligt hoger dan in de andere kazen. Kijk dus uit met verse kazen!

Nu heb ik de kazen besproken, hebben we de roomboter nog! Roomboter is een natuurproduct, het is hartstikke gezond, beter dan margarine en ik beveel het dan ook iedereen aan om te gebruiken. Om te begrijpen waarom boter meestal prima gebruikt kan worden in een lactosevrij dieet, moeten we eerst begrijpen hoe boter gemaakt wordt. Boter wordt gemaakt door room te scheiden van volle melk en die room wordt opgeklopt tot het dik is. De overige vloeistof (karnemelk) wordt eruit gehaald en wat overblijft is grotendeels vet, zo’n 80%. De overige 20% is bijna geheel water. Verder bevat boter amper koolhydraten of eiwitten

hoe wordt boter gemaakt

Met een lactose intolerantie kun je meestal een beetje melk dus wel verdragen zonder dat je daar last van krijgt. Het verschilt per persoon hoeveel dat is. En het is uitproberen om erachter te komen waar de grens ligt. Als je niet weet hoe gevoelig je bent zou ik beginnen met niet meer dan 3g per dag. En van daaruit verder te kijken. Sommige mensen kunnen namelijk tot wel 10 gram per dag verdragen. Dat is ongeveer de hoeveelheid die in een glas melk zit.

Er is een trucje om erachter te komen hoeveel lactose er in een melkproduct zit. Door achter op de verpakking bij de voedingswaarden naar de koolhydraten en de suikers te kijken. Lactose is namelijk een suiker (melksuiker) en valt daardoor onder de koolhydraten. In onderstaand schema heb ik de voedingswaarden waar het om gaat dik gedrukt zodat je kunt zien wat ik bedoel:

SoortPer 100 Gram.
Energie1610 kJ (390 kcal)
Vet32 g
Waarvan verzadigd21 g
Totaal onverzadigde vetzuren10 g
Koolhydraten0 g
Waarvan suikers0 g
Voedingsvezel0 g
Eiwitten25 g
Zout2.2 g

Als je kijkt naar de voedingswaarden van deze afbeelding (deze is van belegen kaasplakken) zie je dat deze kaas per 100 gram 0 gram koolhydraten en 0 gram suiker bevat. 100 gram belegen kaas bevat dus 0 gram lactose en daarom is deze kaas lactosevrij.

Ik heb er hier ook een voorbeeld van roomboter:

Soort

Per 100 Gram.

RI*

Energie

3060 kJ (744 kcal)

 

Vet

82 g

 

Waarvan verzadigd

57 g

 

Koolhydraten

1 g

 

Waarvan suikers

1 g

 

Eiwitten

1 g

 

Zout

0 g

 

Vitamine A

931 µg

116%

Vitamine D

1 µg

21%

Vitamine E

2.3 mg

19%

Als je kijkt naar de voedingswaarden van deze afbeelding dan zie je dat deze roomboter per 100 gram 1 gram koolhydraten en 1 gram suiker bevat. 100 gram roomboter bevat dus maar 1 gram lactose en daarom is roomboter laag in lactose.
Daarnaast moet je je afvragen hoe vaak het voorkomt dat je 100 gram roomboter in een keer eet. Meestal is de hoeveelheid boter per portie in een gerecht of op je brood misschien maximaal een eetlepel, of twee als je echt flink losgaat. De hoeveelheid lactose die je per portie binnenkrijgt is dus al helemaal verwaarloosbaar.

Naast kaas en roomboter bestaan er ook nog gefermenteerde zuivelproducten. Deze kun je meestal ook verdragen met een lactose intolerantie. Dit kom omdat de bacteriën die zorgen voor de fermentatie de melksuikers (lactose) omzetten in melkzuur. Daardoor gaat het lactosegehalte naar beneden. Gefermenteerde zuivelproducten zijn karnemelk, yoghurt, kwark en kefir. Ook geitenmelk wordt beter verdragen omdat de eiwitketens meer op onze eigen ketens in de moedermelk lijken.

Dit schema geeft de hoeveelheden lactose van verschillende melkproducten weer:

Voedingsmiddelen met minder dan
1g/100g lactose

g/100g

Boter

0,1-1

Camembert

0 (tot >1)

Feta (45+)

0,5

Harde kazen

0-0,1

Pure chocolade (>75% cacao)

0-0,5

Voedingsmiddelen met tussen de
1g/100g en 5g/100g lactose

g/100g

Karnemelk

4-5

Kwark (20% vet)

2,7-3,7

Melk (geit)

4,2

Melk (koe)

4,6-4,8

Yoghurt

3,2-4,5

Voedingsmiddelen met meer dan
5g/100g lactose

g/100g

Melkchocolade

9,5

Melkpoeder (mager)

50

Roomijs

6-7

Smeerkaas (45+)

6,3

Weipoeder

72,8

Bron: Wikipedia

Hopelijk heb je nu een idee gekregen van verschillende melkproducten die je toch zou kunnen eten ondanks een intolerantie en hoe je kunt kijken hoeveel lactose een product nou eigenlijk bevat.
Wil of kun je echt geen melkproducten verdragen lees hieronder dan verder voor alternatieve producten.

Voedzame alternatieven voor melk

  • Notenmelk/yoghurt/room (zoals amandelmelk en amandelyoghurt bijvoorbeeld)
  • Kokosmelk/room/yoghurt
  • Sojaproducten. In tegenstelling tot bovengenoemde producten is het plantaardige eiwit in soja even goed als het eiwit in zuivel, eieren, vlees of vis. Daardoor kun je een stukje vlees of kommetje yoghurt moeiteloos vervangen door tofu, sojaburgers of sojayoghurt. Er zijn wel 3 redenen waarom ik adviseer om sojaproducten met mate te gebruiken en bij voorkeur van een biologisch merk zoals provamel. Ruim 70 % van de sojaproducten zijn genetisch gemodificeerd. Dit houdt in dat het DNA van de soja is aangepast. Dit gebeurt meestal om sneller, makkelijker, goedkoper en meer soja te kunnen produceren (en dus niet om de soja gezonder te maken). Biologische sojaproducten zijn dat niet. Sojaproducten bevatten hormonen. Als je sojaproducten met mate inneemt kan dit niet zo veel kwaad, maar neem je teveel in dan kan het je natuurlijke hormoonbalans verstoren. Soja kan een negatieve invloed op de schildklier hebben. Met name bij een tekort aan jodium. Ook heeft soja invloed op de opname van schildkliermedicatie mocht je die gebruiken. Let dus een beetje op met het gebruik van soja!

Ook voor kaas zijn er alternatieven die je kunt gebruiken. De enige vervanging waar ik echt fan van ben, dat zijn edelgistvlokken. Daar kun je van alles mee. Je kunt het zo over gerechten heen strooien maar je kunt er bijvoorbeeld ook een parmezaanse kaas of zelfs een kaassaus van maken. 

Er zijn tegenwoordig ook genoeg plantaardige kaassoorten die zelfs in de supermarkt verkrijgbaar zijn. Ik zelf ben daar niet zo’n fan van en gebruik het nauwelijks omdat het erg ongezond is. In plantaardige kaas is het vet waaruit gewone kaas bestaat (melkeiwitten, melkvet, melkzuurbacteriën en zout ) namelijk vervangen door verzadigd kokosvet. Er zit helemaal geen eiwit in. Dat betekent eigenlijk dat plantaardige kaas alleen maar ongezond vet en zout bevat en verder nauwelijks voedingswaarde heeft. Je lichaam kan er dus niks mee. Als je dit veel eet, durf ik je op een blaadje te geven dat je aan gaat komen en dat je gezondheid achteruit gaat.

Dit is waarom ik ervoor kies om geen kaas te eten

Het antwoord op deze vraag is geen makkelijke. Om deze vraag te beantwoorden ga ik het hebben over melk. Want daar wordt kaas natuurlijk van gemaakt.

Melk is niet goed voor elk

Melk is een relatief nieuw voedingsproduct die door de landbouw en industriële revolutie in ons voedingspatroon is geïntroduceerd. Op veel van deze voedingsmiddelen zijn wij mensen niet goed aangepast. Melk is één van deze voedingsmiddelen. Er zijn mensen die lactose (melk dus) wel goed kunnen verdragen. Dit komt omdat veel mensen zich in al die jaren na de landbouw en industriële revolutie door de aanmaak van het enzym lactase (wat nodig is om lactose af te breken) aangepast hebben. Het antwoord op de vraag of melk goed is voor je gezondheid is nee. Dit komt omdat niet-biologische melk antibiotica en groeihormonen bevat. En omdat melk gepasteuriseerd is. Dat betekent dat bacteriën en potentiële ziektekiemen worden gedood maar ook dat enzymen onwerkzaam worden en eiwitten worden gedenatureerd (ongeschikt gemaakt). Ook kunnen nieuwe, ongewenste epitopen ontstaan. En die kunnen een melkallergie oproepen.

Het drinken van melk(suiker) zorgt voor de aanmaak van insuline. We weten allemaal dat veel suiker niet goed voor je is. Ook bevat melk het eiwit caseïne, dit eiwit kan de spijsvertering irriteren. Dat komt omdat het menselijk lichaam niet geschikt is om de hoeveelheden caseïne die in koemelk zit binnen te krijgen omdat de verhoudingen (wei-eiwit en caseïne eiwit) in koemelk heel anders (20 – 80) zijn dan de verhoudingen van mensenmelk (60 – 40).

Ook in klachten zoals overmatige slijmvorming en insulineresistentie speelt melk een grote rol.

De mens is het enige zoogdier dat na de zoogperiode nog melk drinkt. Daarnaast is het helemaal uniek dat de mens melk van een ander zoogdier drinkt.

Richard de Leth

Melk maakt botten zwakker

De mythe dat melk drinken voor sterke botten zorgt komt voort uit de reclamewereld. Het fictieve personage Joris Driepinter is de bron van deze mythe. Net zoals superman en batman was hij na het drinken van melk tot van alles in staat. Het was gewoon een hele goede marketingtruc!
Wist je dat er voor sterke botten meer dan alleen calcium nodig is? Veel andere stoffen zoals fosfor, magnesium, vitamine D en K2 spelen ook een belangrijke rol.

In Nederland wordt de meeste melk gedronken en komt ook het meeste botontkalking voor.

Binnen het bot is de verhouding tussen calcium en fosfor essentieel. De juiste verhouding is 1:1. In melk is deze verhouding 1:2 Het menselijk lichaam streeft altijd naar balans. Doordat de verhouding fosfor in melk dubbel zo hoog is als het gehalte calcium onttrekt het lichaam nu calcium uit de botten om deze verhouding weer gelijk te krijgen. Melk breekt op deze manier het bot af. Het veroorzaakt botontkalking.

Zonder melk hoef je geen calcium tekort te krijgen. Er zijn verschillende natuurlijke voedingsmiddelen waar calcium in zit. Dat zijn: zaden, zeegroenten, cacao, boekweit, radijs, noten, broccoli, kool, zalm, waterkers, abrikozen, pijnboompitten, asperges, eieren en groene bladgroenten (spinazie, andijvie, boerenkool). 100 gram boerenkool bevat twee keer zoveel calcium als een glas melk bijvoorbeeld!

Meer lezen over melk? Of intoleranties en allergieën?

Delen:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest
Share on email
Email
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on print
Print

Geef een reactie