fbpx
luisterend oor

Helpen door niet te helpen

Deze les heb ik een tijdje geleden geleerd. Juist door niet te helpen, wat niets meer of minder inhoud dan naar een ander luisteren en aanwezig zijn, help je een ander. Het onbewust en goed bedoeld altijd maar willen helpen van iemand is helemaal niet of eigenlijk gewoon niet helpend. Voor jou alswel de ander niet.

Het was lastig om toe te geven dat ik op de eerste plaats mijn eigen behoeften aan het vervullen was in plaats van die van de ander als ik in de rol van ‘helper’ stapte. Toch was dit zo. In plaats van dat ik de ander hielp, hielp ik mezelf. Ik vervulde mijn eigen behoeftes.

Maar ook de andere kant ken ik. De kant van degene die ‘geholpen’ wordt. Hoewel voor beide kanten wat te zeggen valt, vond ik het persoonlijk het minst prettig om aan deze kant te zitten.
Ik heb ‘helper’ en ‘geholpen’ tussen aanhalingstekens gezet omdat ik ervan overtuigd ben dat het níet helpend is. En er dus niemand helpt of geholpen wordt.

Gelijkwaardigheid

Een relatie waarin één zich opstelt als de helper kan nooit gelijkwaardig worden. Op den duur zal het bij een van de twee gaan schuren omdat er gemerkt wordt dat de verhoudingen niet kloppen.
Zodra iemand in de rol van helper (ook wel moederrol of zorgrol genoemd) stapt dan plaats diegene zichzelf boven de ander waardoor de ander automatisch onder je komt te staan. Een gezonde verbinding gaat er dan niet komen. In het slechtste geval ontstaat er een afhankelijkheidsrelatie.

Verantwoordelijkheid overnemen

verantwoordelijkheid dragen

De helper neemt verantwoordelijkheden op zich die niet bij hem of haar thuis horen. En wil deze dragen voor een ander. Wat niet kan. Iedereen heeft zijn of haar eigen lot om te dragen. Hoe moeilijk dat soms ook kan zijn om onder ogen te komen of om aan te zien.

De enige keer waarin je jezelf boven een ander mag plaatsen en verantwoordelijkheden voor een ander kan (en zal moeten) dragen is als ouder voor je eigen kinderen (tot een bepaalde leeftijd). Je bent zelf enkel en alleen verantwoordelijk voor jezelf en jouw kinderen. Op alle andere momenten zal je je gelijkwaardig aan de ander op moeten stellen wil je een gezonde verbinding aan kunnen gaan met iemand. Ook een hulpverlener, coach, docent of wie dan ook kan op een gelijkwaardige manier zijn of haar werk doen.

Hoe ziet dit patroon eruit?

Hieronder schets ik de twee kanten:

De helper:

– Je denkt dat je de ander helpt. Sterker nog dat de ander niet zonder jouw hulp kan. Je vergeet hierdoor dat de ander net zoals jij een volwassen persoon is die voor zichzelf kan zorgen.
– Je wilt een ander ‘redden’.
– Zodra het er op lijkt dat een ander hulp nodig heeft, zonder dat daar specifiek om wordt gevraagd, spring je al op en ga je datgene doen waarvan je denkt dat de ander dat nodig heeft. Hierdoor haal je de ander uit zijn/haar kracht en ontneem je de ander ruimte om iets zelf te kunnen doen. Hoe respectvol is dat?
– Je voelt je groot, sterk en belangrijk.
– Als iemand jou hulp aanbiedt weiger je dit te accepteren. Je hebt moeite met ontvangen.

Als je jezelf in het bovenste herkent kun je jezelf deze vragen stellen:

  • Met welke intentie help ik de ander?
  • Draai het eens om, verplaats je in de ander. Is dat wat je doet écht waar de ander behoefte aan heeft? Als jouw antwoord hierop ja is. Waar baseer je dat dan op? Is dat afgestemd op elkaar of heb je dat ingevuld voor de ander?
  • Als je niet zou helpen wat gebeurt er dan met je? Wat voel je dan?
  • Hoe zou het zijn om de ander ‘gewoon’ zijn gang te laten gaan? Een luisterend oor en aanwezig zijn is voldoende.

De ander:

– Je voelt je niet gezien en gehoord.
– Je voelt geen ruimte. Het voelt alsof de helper bovenop je zit. De ‘hulp’ wordt als verstikkend ervaren.
– Je voelt je steeds kleiner worden.
– Je neemt of wilt afstand nemen van de helper.
– Het kan zijn dat je de helper aanspreekt op zijn of haar gedrag. Wat geen vruchten af zal werpen. De helper zal jou geen gelijk geven. De helper zal het al dan niet willen toegeven maar hij/zij voelt zich op dat moment niet gezien en gewaardeerd. De kans is groot dat deze frustraties op jou worden geprojecteerd. De helper snapt niet dat je niet ziet hoe hard hij/zij voor jou werkt en/of zich opoffert voor jou. De helper kan er oprecht van overtuigd zijn dat het helpend is wat diegene doet. In plaats van op- en aanmerkingen te maken kun je zeggen: Dit is niet helpend, ik wil dat je er mee ophoudt. Dat zal de helper misschien niet waarderen omdat die dan geconfronteerd wordt met zijn/haar pijn waar hij of zij misschien helemaal niet naar wil kijken. Toch is het aan jou om assertief je grens te (blijven) stellen.

Als je jezelf hierin herkent is een vraag die je jezelf zou kunnen stellen of je iets uitstraalt waardoor een ander jou graag zou willen helpen. Dit hoeft niet het geval te zijn. Maar het kan wel goed zijn om even stil te staan bij jezelf en wat je uitstraalt. En je kunt jezelf afvragen wat dit contact je oplevert. Is het voedend?

Hoe kan dit patroon doorbroken worden?

Allereerst door je bewust te worden van dit patroon. Als je dat erkent en naar je eigen aandeel gaat kijken kun je vervolgens grenzen gaan stellen en (alleen) de verantwoordelijkheid voor jezelf dragen. Geen verantwoordelijkheden van een ander overnemen of verantwoordelijkheden weggeven dus!

Delen:

Leave a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *